Het derde trimester is aangebroken. Je buik groeit verder, je baby maakt een enorme ontwikkeling door en de bevalling komt steeds dichterbij. Voor veel vrouwen is dit een bijzondere periode waarin enthousiasme en nieuwsgierigheid hand in hand gaan met spanning en onzekerheid. Je lichaam werkt op volle kracht om jouw baby de beste start te geven.
Juist in deze laatste maanden van de zwangerschap verandert er veel. Niet alleen groeit je baby razendsnel, ook jouw lichaam bereidt zich stap voor stap voor op de bevalling. Een gezonde leefstijl, voldoende rust en de juiste voedingsstoffen spelen hierin een belangrijke rol.
In deze uitgebreide blog lees je wat er gebeurt in het derde trimester, welke klachten normaal zijn, hoe je je lichamelijk én mentaal kunt voorbereiden op de bevalling en welke voedingsstoffen extra belangrijk zijn in deze laatste fase van de zwangerschap.
Wanneer begint het derde trimester?
Het derde trimester loopt van week 28 tot en met de bevalling, meestal rond de 40 weken zwangerschap.
In deze periode gebeurt misschien wel de grootste groeispurt van de hele zwangerschap. Waar de eerste twee trimesters vooral in het teken stonden van de aanleg van organen en ontwikkeling van lichaamsstructuren, ligt de nadruk nu op:
- snelle groei
- rijping van de longen
- ontwikkeling van de hersenen
- opbouw van vetreserves
- voorbereiding op het leven buiten de baarmoeder
Je baby wordt sterker, beweegt krachtiger en neemt steeds meer ruimte in.
De ontwikkeling van je baby in het derde trimester
Je baby groeit razendsnel
Vanaf ongeveer 28 weken weegt een baby gemiddeld iets meer dan één kilogram. Rond de geboorte is dit meestal tussen de 3 en 4 kilogram.
De laatste weken groeit je baby iedere week honderden grammen. Niet alleen het gewicht neemt toe; ook de hersenen ontwikkelen zich in een indrukwekkend tempo.
De hersenen maken een enorme groeispurt
Tijdens het derde trimester ontstaan miljoenen nieuwe verbindingen tussen hersencellen. Hierdoor ontwikkelen functies zoals:
- geheugen
- leren
- motoriek
- zintuiglijke verwerking
- slaap-waakritme
Ook DHA, een omega 3-vetzuur, wordt in deze periode in grote hoeveelheden opgenomen in de hersenen en het netvlies.
De longen worden rijp
Hoewel de longen al eerder zijn aangelegd, rijpen ze pas echt in de laatste weken van de zwangerschap.
Er wordt steeds meer surfactant aangemaakt. Dit stofje voorkomt dat de longblaasjes na de geboorte dichtklappen en is essentieel voor een goede ademhaling.
Daarom kan iedere extra week in de baarmoeder een groot verschil maken voor baby's die te vroeg geboren worden.
Je baby slaat voedingsstoffen op
In het derde trimester bouwt je baby belangrijke reserves op van onder andere:
- ijzer
- vitamine B12
- vet
- calcium
- fosfor
Deze reserves zijn belangrijk voor de eerste maanden na de geboorte.
Wat verandert er in jouw lichaam?
Je baarmoeder bereikt haar maximale grootte
Aan het einde van de zwangerschap is je baarmoeder ongeveer vijf keer zo groot als voor de zwangerschap.
Hierdoor ontstaat meer druk op:
- je longen
- je maag
- je blaas
- je bekken
- je ribben
Dit verklaart waarom veel zwangere vrouwen sneller buiten adem zijn of vaker moeten plassen.
Je bloedvolume is maximaal
Tijdens de zwangerschap neemt je bloedvolume met ongeveer 40 tot 50% toe.
Dit extra bloed is nodig om:
- de placenta goed doorbloed te houden;
- zuurstof en voedingsstoffen naar je baby te vervoeren;
- bloedverlies tijdens de bevalling beter op te kunnen vangen.
Door deze sterke toename ontstaat ook een grotere behoefte aan ijzer.
Je hormonen bereiden je voor op de bevalling
In de laatste weken verandert de hormonale balans opnieuw.
Onder invloed van onder andere:
- oxytocine
- prostaglandinen
- relaxine
bereidt je lichaam zich voor op:
- verweking van de baarmoedermond;
- soepelere bekkenbanden;
- het op gang komen van de weeën.
Je lichaam is dus al weken vóór de bevalling achter de schermen hard aan het werk.
Veelvoorkomende klachten in het derde trimester
Vermoeidheid
Veel vrouwen merken dat de energie opnieuw afneemt.
Dit komt onder andere door:
- de snelle groei van je baby;
- slechter slapen;
- het hogere energieverbruik;
- het extra gewicht dat je draagt.
Luister daarom goed naar je lichaam en plan voldoende rustmomenten in.
Bekken- en rugklachten
Door de groeiende buik verandert je houding.
Daarnaast zorgt het hormoon relaxine ervoor dat banden soepeler worden, zodat je bekken zich kan voorbereiden op de bevalling.
Dat is een normaal proces, maar kan ook leiden tot:
- lage rugpijn;
- bekkeninstabiliteit;
- pijn rondom het schaambeen;
- uitstralende pijn naar de benen.
Regelmatig bewegen, goede begeleiding door een bekkenfysiotherapeut en het vermijden van langdurig staan kunnen helpen.
Brandend maagzuur
Doordat de baarmoeder de maag omhoog drukt én progesteron de sluitspier tussen maag en slokdarm ontspant, krijgen veel zwangeren last van reflux.
Kleine maaltijden verspreid over de dag helpen vaak beter dan drie grote maaltijden.
Oedeem
Vocht vasthouden in voeten, enkels en handen komt veel voor.
Dit is meestal onschuldig en wordt veroorzaakt door:
- hormonale veranderingen;
- de grotere hoeveelheid lichaamsvocht;
- druk van de baarmoeder op de bloedvaten.
Plotseling ernstig vocht vasthouden, vooral in combinatie met hoofdpijn, sterretjes zien of pijn in de bovenbuik, moet altijd worden besproken met je verloskundige of arts.
Hoe bereid je je voor op de bevalling?
Volg een zwangerschapscursus
Een goede voorbereiding zorgt vaak voor meer vertrouwen.
Tijdens een zwangerschapscursus leer je onder andere:
- hoe weeën werken;
- ademhalingstechnieken;
- ontspanning;
- houdingen tijdens de bevalling;
- de rol van je partner.
Uit onderzoek blijkt dat goede voorlichting angst rondom de bevalling kan verminderen.
Denk na over jouw geboorteplan
Een geboorteplan is geen draaiboek, maar een manier om na te denken over jouw wensen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- wie aanwezig is;
- pijnstilling;
- sfeer;
- muziek;
- eerste huid-op-huidcontact;
- borstvoeding.
Bespreek dit altijd met je verloskundige.
Ontspanning
Tijdens de bevalling helpt ontspanning je lichaam beter samen te werken met de weeën.
Denk aan:
- ademhalingsoefeningen;
- mindfulness;
- zwangerschapsyoga;
- meditatie.
Stress verhoogt adrenaline, terwijl ontspanning de afgifte van oxytocine ondersteunt, het hormoon dat een belangrijke rol speelt bij de weeën.
Voeding in het derde trimester
Veel vrouwen denken dat voeding aan het einde van de zwangerschap minder belangrijk wordt. Het tegenovergestelde is waar.
Juist nu heeft je baby een verhoogde behoefte aan verschillende voedingsstoffen.
IJzer
Tijdens het derde trimester stijgt de behoefte aan ijzer aanzienlijk.
IJzer ondersteunt onder andere:
- de aanmaak van rode bloedcellen;
- het zuurstoftransport;
- de groei van de placenta;
- de opbouw van de ijzervoorraad van je baby.
Een ijzertekort kan bijdragen aan bloedarmoede, vermoeidheid en een verminderde conditie.
Combineer ijzerrijke voeding, zoals peulvruchten, volkorenproducten, vlees of groene bladgroenten, bij voorkeur met vitamine C om de opname te verbeteren.
Omega 3 (DHA + EPA)
DHA speelt een belangrijke rol bij:
- de hersenontwikkeling;
- de ontwikkeling van het zenuwstelsel;
- de ontwikkeling van de ogen.
Omdat juist in de laatste zwangerschapsweken veel DHA wordt overgedragen aan je baby, adviseren verschillende internationale richtlijnen zwangeren voldoende DHA binnen te krijgen.
Choline
Choline krijgt nog relatief weinig aandacht, terwijl het belangrijk is voor:
- hersenontwikkeling;
- zenuwontwikkeling;
- celdeling.
De behoefte aan choline neemt tijdens de zwangerschap toe.
Magnesium
Magnesium ondersteunt:
- een normale spierfunctie;
- het zenuwstelsel;
- de energiestofwisseling.
Hoewel magnesium geen bewezen behandeling is voor normale zwangerschapskrampen of het voorkomen van vroeggeboorte bij gezonde zwangeren, is een adequate inname via voeding en supplementen belangrijk om aan de dagelijkse behoefte te voldoen.
Calcium en vitamine D
Deze voedingsstoffen werken samen aan:
- sterke botten;
- tandontwikkeling;
- spierfunctie.
Wanneer de inname via voeding onvoldoende is, kan een supplement een waardevolle aanvulling zijn.
Waarom een trimestergericht supplement juist nu waardevol kan zijn
De voedingsbehoefte verandert gedurende de zwangerschap. Daarom kiezen steeds meer vrouwen voor een supplement dat is afgestemd op de fase waarin zij zich bevinden.
In het derde trimester verschuift de focus naar voedingsstoffen die onder andere bijdragen aan:
- het zuurstoftransport;
- de ontwikkeling van de hersenen en ogen;
- de groei van je baby;
- jouw eigen energiehuishouding.
Bij MomPwdr zijn de supplementen specifiek samengesteld op basis van de veranderende behoeften tijdens ieder trimester, met zorgvuldig gekozen nutriënten in goed opneembare vormen en doseringen die aansluiten bij de laatste wetenschappelijke inzichten.
Veelgestelde vragen over het derde trimester
Vanaf wanneer begint het derde trimester?
Het derde trimester begint bij 28 weken zwangerschap en loopt door tot de bevalling.
Mag mijn baby nu al geboren worden?
Vanaf ongeveer 37 weken wordt een zwangerschap als à terme beschouwd. Wordt een baby eerder geboren, dan spreken we van een vroeggeboorte. Hoe verder de zwangerschap gevorderd is, hoe beter de vooruitzichten over het algemeen zijn.
Is het normaal dat mijn baby minder beweegt?
De bewegingen kunnen anders aanvoelen doordat er minder ruimte is, maar je baby hoort dagelijks actief te blijven. Merk je duidelijk minder leven dan je gewend bent, neem dan altijd dezelfde dag contact op met je verloskundige of het ziekenhuis.
Welke voedingsstoffen zijn nu extra belangrijk?
Onder andere ijzer, DHA (omega 3), choline, calcium, vitamine D en voldoende eiwitten spelen een belangrijke rol tijdens het derde trimester.
