Trek in chocola, koek of ijs? Dan krijg je vast een meisje. Kun je tijdens je zwangerschap niet van de chips, kaas of andere hartige dingen afblijven? Dan zou er volgens een bekend bakerpraatje juist een jongen in je buik zitten.
Het is een theorie die al generaties meegaat. En soms lijkt hij nog te kloppen ook. Tijdens mijn eigen drie zwangerschappen waren mijn eetvoorkeuren totaal verschillend. Bij mijn dochter had ik enorm veel behoefte aan kroketten en boterhammen met hagelslag. Tijdens mijn tweede zwangerschap, van een jongen, waren het juist citroen en mandarijnen. En bij mijn derde, ook een jongen, had ik weer veel meer behoefte aan hartig eten.
Toeval? Of kan het geslacht van je baby écht invloed hebben op waar je tijdens de zwangerschap trek in hebt?
Krijg je een meisje als je trek heb in zoet en een jongens als je trek hebt in zout?
Er is daadwerkelijk onderzoek gedaan naar deze bekende theorie. In een studie onder 500 vrouwen werden cravings tijdens de zwangerschap vergeleken met het geslacht van hun baby. Van de vrouwen met trek in zoet kreeg 64 procent een meisje. Bij vrouwen die vooral naar zout verlangden, kreeg 57,7 procent een jongen.
Dat lijkt het bekende bakerpraatje aardig te ondersteunen. Totdat je naar alle resultaten kijkt.
De onderzoekers vonden namelijk géén statistisch significant verband tussen cravings en het geslacht van de baby. Bij citrusvruchten was de verdeling bijvoorbeeld bijna gelijk: 47,5 procent kreeg een jongen en 52,5 procent een meisje.
Dus mijn enorme behoefte aan citroen en mandarijnen tijdens mijn zwangerschap van een zoon? Wetenschappelijk gezien vooral een leuke toevalligheid.
Maar waar komen zwangerschapscravings dan wél vandaan?
Dat weten we verrassend genoeg nog steeds niet precies. Wel weten we dat zwangerschap invloed kan hebben op smaak, geur, eetlust en voedselvoorkeuren. Je stofwisseling verandert en je lichaam past zich continu aan de groei van je baby aan.
Ook misselijkheid lijkt een rol te spelen, maar vooral bij voedselaversies. Onderzoek laat zien dat misselijkheid en het plotseling niet meer kunnen verdragen van bepaalde voedingsmiddelen vaak ongeveer tegelijkertijd beginnen. Voor cravings werd zo'n duidelijk verband juist niet gevonden.
Nog interessanter is dat je voorkeuren gedurende de zwangerschap kunnen veranderen. In eerder onderzoek werden hartige cravings relatief vaak vroeg in de zwangerschap gezien, terwijl de voorkeur voor zoet bij veel vrouwen rond het tweede trimester sterker werd. De behoefte aan zout lijkt juist later in de zwangerschap te kunnen toenemen.
Waar je trek in hebt, zegt dus mogelijk meer over het moment in je zwangerschap en hoe jouw lichaam op die zwangerschap reageert dan over een jongen of meisje.
Waarom heeft de ene zwangere zin in chocola en de andere in mandarijnen?
Daar lijkt niet één verklaring voor te bestaan. Hormonen en veranderingen in smaak en geur kunnen een rol spelen, maar ook wat je gewend bent te eten en welke voedingsmiddelen je prettig vindt wanneer je bijvoorbeeld misselijk bent.
Dat zien we ook terug wanneer onderzoekers zwangere vrouwen uit verschillende landen met elkaar vergelijken. Cravings zijn namelijk niet overal hetzelfde. In sommige onderzoeken worden chocolade, zoetigheid en fastfood veel genoemd, terwijl in andere delen van de wereld juist zure vruchten of lokaal veel gegeten producten bovenaan staan.
Dat maakt de bekende verklaring dat een craving simpelweg betekent dat je lichaam een bepaalde voedingsstof tekortkomt ook minder waarschijnlijk. Trek in chocola betekent dus niet automatisch een magnesiumtekort en zin in sinaasappels betekent niet automatisch dat je lichaam om vitamine C vraagt.
Kan een jongen of meisje dan helemaal geen verschil maken?
Er zijn wel aanwijzingen dat het geslacht van de baby samenhangt met kleine verschillen in de zwangerschap.
In een onderzoek onder 244 zwangere vrouwen lag de gemiddelde energie-inname bij vrouwen die zwanger waren van een jongen ongeveer 10 procent hoger dan bij vrouwen die een meisje droegen. De onderzoekers zagen daarbij geen groter verschil in gewichtstoename.
Dat betekent niet dat enorme honger automatisch betekent dat je een jongen krijgt. Het onderzoek laat alleen zien dat het biologisch niet ondenkbaar is dat een zwangerschap van een jongen of meisje nét andere effecten op het lichaam van de moeder kan hebben. Of dat vervolgens ook specifieke cravings veroorzaakt, zoals zout bij een jongen en zoet bij een meisje, is niet aangetoond.
Wat zegt trek in zoet of zout dan wél?
Vooral dat je zwanger bent van een lichaam dat op volle toeren draait. Je bloedvolume neemt toe, de placenta groeit, je stofwisseling verandert en je baby heeft voortdurend bouwstoffen nodig om zich te ontwikkelen.
Daarom is het belangrijker om naar je totale voedingspatroon te kijken dan naar één craving. Tijdens de zwangerschap verdienen onder andere foliumzuur, vitamine D, jodium, calcium, ijzer en omega 3-vetzuren extra aandacht.
En natuurlijk hoeft iedere craving niet gezond te zijn. Heb je ineens ontzettend veel zin in een boterham met hagelslag, dan hoeft daar helemaal geen ingewikkelde lichamelijke verklaring achter te zitten. Soms heb je gewoon zin in een boterham met hagelslag.
Kun je aan cravings voorspellen of je een jongen of meisje krijgt?
Nee. Op basis van het huidige onderzoek kun je aan trek in zoet, zout, zuur of hartig niet betrouwbaar voorspellen of je zwanger bent van een jongen of meisje.
Dat neemt niet weg dat het ontzettend leuk blijft om tijdens je zwangerschap te vergelijken. Zoet bij een meisje en hartig bij een jongen blijkt in sommige onderzoeken zelfs opvallend vaak voor te komen. Alleen zijn de verschillen niet sterk en consistent genoeg om er een echte voorspelling van te maken.
Veelgestelde vragen over cravings en het geslacht van je baby
1. Betekent trek in zoet tijdens de zwangerschap dat je een meisje krijgt?
Nee. Hoewel het bekende bakerpraatje zegt dat trek in chocolade, ijs en andere zoete producten bij een meisje hoort, is hiervoor geen betrouwbaar wetenschappelijk bewijs. In een onderzoek onder 500 zwangere vrouwen kreeg 64 procent van de vrouwen met een voorkeur voor zoet inderdaad een meisje. Toen alle cravings en zwangerschappen statistisch met elkaar werden vergeleken, bleek er echter geen significant verband tussen cravings en het geslacht van de baby. Trek in zoet kan dus voorkomen bij zowel een jongen als een meisje.
2. Betekent trek in zout of hartig tijdens de zwangerschap dat je een jongen krijgt?
Ook dit kun je niet betrouwbaar voorspellen. In hetzelfde onderzoek kreeg 57,7 procent van de vrouwen met een craving naar zout een jongen, maar ook hier was het totale verband tussen cravings en geslacht niet significant. Wel kunnen smaakvoorkeuren gedurende de zwangerschap veranderen. Onderzoek beschrijft bijvoorbeeld dat een voorkeur voor zout later in de zwangerschap kan toenemen. Zin in chips, kaas of ander hartig eten kan daarom veel meer te maken hebben met veranderingen tijdens de zwangerschap dan met het geslacht van je baby.
3. Kun je met voeding vóór de zwangerschap de kans op een jongen of meisje beïnvloeden?
Er zijn onderzoeken waarin verbanden zijn gevonden tussen de voeding van de moeder vóór de conceptie en het geslacht van haar baby. Zo werd in een Britse studie een hogere energie-inname vóór de zwangerschap geassocieerd met een grotere kans op een jongen. Dat bewijst echter niet dat voeding het geslacht veroorzaakt of dat je dit zelf kunt sturen. Het genetische geslacht wordt bij de bevruchting bepaald door de combinatie van geslachtschromosomen: de eicel levert een X-chromosoom en de zaadcel een X- of Y-chromosoom. Er bestaat momenteel geen bewezen voedingspatroon waarmee je op natuurlijke wijze betrouwbaar de kans op een jongen of meisje kunt vergroten.
4. Betekent een sterke craving tijdens de zwangerschap dat je een voedingsstof tekortkomt?
Niet automatisch. Het klinkt logisch dat trek in chocolade op een magnesiumtekort zou wijzen of trek in fruit op een behoefte aan vitamine C, maar daarvoor is onvoldoende wetenschappelijk bewijs. Cravings lijken samen te hangen met een combinatie van veranderingen in smaak, geur, eetlust, hormonen, stofwisseling, gewoontes en culturele factoren. Een craving is daarom geen betrouwbare manier om een vitaminetekort vast te stellen. Heb je tijdens de zwangerschap opvallende klachten of twijfel je over tekorten, dan kan gericht bloedonderzoek soms meer informatie geven. Trek in niet-eetbare stoffen, zoals aarde of klei (pica), is wél iets om met je verloskundige of arts te bespreken.
