Heeft alcohol invloed op je vruchtbaarheid?
Ja, alcohol kan invloed hebben op verschillende processen die belangrijk zijn voor een gezonde vruchtbaarheid. Het beïnvloedt onder andere je hormoonbalans, leverfunctie, eisprong, eicelkwaliteit, slaap en de opname van belangrijke vitamines en mineralen. Hoewel een enkel glas wijn je niet direct onvruchtbaar maakt, laat wetenschappelijk onderzoek zien dat regelmatig alcoholgebruik de optimale omstandigheden voor een zwangerschap kan verminderen. Juist wanneer je een kinderwens hebt, is het belangrijk om bewust stil te staan bij de invloed van het drinken van alcohol op je hormonen.
Wat heeft je lichaam nodig om zwanger te kunnen worden?
Wanneer vrouwen een kinderwens hebben, richten ze hun aandacht vaak op hun baarmoeder, eierstokken of menstruatiecyclus. Logisch, want daar vindt uiteindelijk een zwangerschap plaats. Toch begint een gezonde zwangerschap veel eerder en op veel meer plekken in je lichaam.
Je hormonen moeten nauwkeurig samenwerken. Je eicellen hebben voldoende voedingsstoffen nodig om goed te kunnen rijpen. Je lever moet hormonen kunnen verwerken. Je darmen spelen een belangrijke rol bij de opname van vitamines en de afbraak van oestrogeen. Zelfs een goede nachtrust draagt bij aan een gezonde hormoonbalans.
Vruchtbaarheid is daarom veel meer dan alleen een eisprong. Het is het resultaat van honderden processen die dag en nacht met elkaar samenwerken. En juist daarom is het belangrijk om ook naar je leefstijl te kijken. En alcohol hoort daarbij!
Niet omdat één glas wijn direct een probleem vormt, maar omdat alcohol invloed heeft op verschillende systemen die samen bepalen hoe gezond jouw lichaam functioneert.
Wat gebeurt er wanneer je alcohol drinkt?
Op het moment dat je een glas wijn, bier of een cocktail drinkt, komt alcohol via je maag en dunne darm snel in je bloedbaan terecht. Vrijwel alle organen worden vervolgens blootgesteld aan alcohol, maar één orgaan krijgt direct de hoogste prioriteit: je lever.
Je lever ziet alcohol namelijk niet als een voedingsstof, maar als een stof die zo snel mogelijk moet worden afgebroken. Het lichaam beschouwt alcohol als een toxische stof, ook wel 'giftig' voor je lichaam. Daarom worden vrijwel direct verschillende enzymen geactiveerd om de alcohol af te breken en uit het lichaam te verwijderen.
Zolang je lever druk bezig is met het verwerken van alcohol, krijgen andere belangrijke processen tijdelijk minder prioriteit. Denk bijvoorbeeld aan het verwerken van hormonen, het neutraliseren van afvalstoffen, het opslaan van voedingsstoffen en het ondersteunen van een gezonde stofwisseling.
Juist deze processen spelen een belangrijke rol wanneer je zwanger wilt worden.
De lever: misschien wel het meest onderschatte orgaan bij vruchtbaarheid
Je lever is één van de belangrijkste organen als je zwanger wil worden.
De lever heeft namelijk veel meer taken dan alleen het afbreken van alcohol. Hij verwerkt dagelijks voedingsstoffen, maakt belangrijke eiwitten aan, helpt bij de regulatie van de bloedsuikerspiegel én speelt een cruciale rol bij het afbreken en uitscheiden van hormonen, waaronder oestrogeen.
Iedere maand stijgt en daalt de hoeveelheid oestrogeen in je lichaam. Nadat oestrogeen zijn werk heeft gedaan, moet het lichaam dit hormoon ook weer op een veilige manier afbreken en uitscheiden. Hierbij is de lever heel belangrijk.
Je kunt de lever vergelijken met een recyclingcentrum. Alles wat je lichaam niet meer nodig heeft, wordt hier zorgvuldig gesorteerd, verwerkt en afgevoerd. Dat geldt ook voor gebruikte hormonen.
Wanneer de lever echter regelmatig extra belast wordt door alcohol, verschuift de aandacht tijdelijk naar het afbreken van die alcohol. Hierdoor kan de verwerking van andere stoffen, waaronder hormonen zoals oestrogeen, minder efficiënt verlopen.
Dat betekent niet dat één glas wijn direct zorgt voor een hormonale disbalans. Ons lichaam is gelukkig ontzettend veerkrachtig. Maar wanneer alcoholgebruik een terugkerend onderdeel van je leefstijl wordt, kan dit op de langere termijn bijdragen aan een verstoring van je hormoonbalans.
Waarom oestrogeen en progesteron altijd in balans moeten zijn
Oestrogeen is één van de belangrijkste vrouwelijke geslachtshormonen. Het stimuleert onder andere de groei van het baarmoederslijmvlies, ondersteunt de rijping van eicellen en speelt een belangrijke rol tijdens de eerste helft van je menstruatiecyclus.
Na de eisprong wordt progesteron belangrijk. Progesteron zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies zich voorbereidt op een mogelijke innesteling en brengt als het ware rust in de tweede helft van de cyclus. Je kunt deze twee hormonen zien als een team. Ze hebben allebei een eigen taak, maar functioneren alleen optimaal wanneer ze goed met elkaar in balans zijn.
Wanneer deze balans verschuift, bijvoorbeeld doordat oestrogeen relatief sterker aanwezig is dan progesteron, spreken we vaak van een oestrogeendominantie.
Wat is oestrogeendominantie en welke rol speelt alcohol?
Oestrogeendominantie betekent dat er een verstoring van de balans is tussen oestrogeen en progesteron. Het wil niet automatisch zeggen dat het lichaam te veel oestrogeen aanmaakt. Het gaat met name over de balans tussen beide hormonen.
Wanneer oestrogeen en progesteron niet goed in balans zijn, bijvoorbeeld doordat progesteron lager is of doordat oestrogeen minder goed wordt afgebroken, kunnen klachten ontstaan. Denk aan gevoelige borsten, stemmingswisselingen, hevige menstruaties, PMS, spotting, vocht vasthouden of een kortere luteale fase. Deze klachten kunnen verschillende oorzaken hebben, maar een verstoorde hormoonbalans kan er één van zijn.
Alcohol kan hier indirect aan bijdragen. Zoals je eerder hebt gelezen, krijgt de lever bij alcohol eerst de taak om de alcohol af te breken. Daardoor kan de verwerking van andere stoffen, waaronder gebruikte hormonen, tijdelijk minder efficiënt verlopen. Bij regelmatig alcoholgebruik kan dit ertoe bijdragen dat de hormonale balans verder onder druk komt te staan.
Heeft alcohol invloed op je eisprong?
Voor een gezonde zwangerschap is niet alleen een menstruatie nodig, maar ook een goede eisprong. Achter die eisprong schuilt een indrukwekkend samenspel van hormonen. Je hersenen en eierstokken communiceren voortdurend met elkaar om ervoor te zorgen dat op het juiste moment een eicel vrijkomt.
Onderzoek laat zien dat regelmatig alcoholgebruik deze communicatie kan beïnvloeden. Bij sommige vrouwen zien we veranderingen in de afgifte van hormonen zoals LH en FSH, hormonen die essentieel zijn voor de rijping van een eicel en het op gang brengen van de eisprong. Ook de progesteronspiegel na de eisprong kan hierdoor veranderen.
Juist wanneer je actief probeert zwanger te worden, is het dus goed om hier bij stil te staan en bewust te minderen met alcohol.
Alcohol en de kwaliteit van je eicellen
Veel vrouwen weten dat leeftijd invloed heeft op de kwaliteit van eicellen. Wat minder bekend is, is dat ook leefstijl een belangrijke rol speelt.
Elke eicel bevindt zich maandenlang in een rijpingsproces voordat zij daadwerkelijk vrijkomt tijdens de eisprong. In die periode wordt de eicel beïnvloed door alles wat er in jouw lichaam gebeurt: voeding, stress, slaap, beweging, roken, maar ook alcohol.
Alcohol verhoogt de vorming van zogenaamde vrije radicalen. Dit zijn instabiele moleculen die gezonde cellen kunnen beschadigen wanneer ze in grote hoeveelheden aanwezig zijn. Dit proces noemen we oxidatieve stress.
Je lichaam beschikt gelukkig over een krachtig afweersysteem van antioxidanten om deze vrije radicalen onschadelijk te maken. Maar wanneer oxidatieve stress langdurig toeneemt, kan dit ook invloed hebben op de kwaliteit van eicellen.
Daarom draait een gezonde leefstijl niet alleen om het vermijden van schadelijke invloeden, maar juist ook om het ondersteunen van je lichaam met gezonde, biologische en gevarieerde voeding, voldoende rust en belangrijke voedingsstoffen die bijdragen aan de bescherming van je cellen.
Invloed van alcohol op vitaminen en mineralen
Vitaminen en mineralen zijn onmisbaar als je zwanger wil worden of zwanger bent. Hoogwaardige vitaminen ondersteunen je hormonen en de aanleg en ontwikkelingen van de baby.
Alcohol kan alleen de opname, opslag en het gebruik van verschillende vitamines en mineralen verminderen. Denk bijvoorbeeld aan folaat, vitamine B6, vitamine B12, magnesium en zink. Dit zijn voedingsstoffen die een belangrijke rol spelen bij celdeling, energieproductie, DNA-aanmaak en een normale werking van het zenuwstelsel.
Juist in de eerste weken van een zwangerschap, vaak nog voordat je weet dat je zwanger is, vinden er enorme ontwikkelingen plaats. In korte tijd worden de basis gelegd voor de hersenen, het ruggenmerg, het hart en vele andere organen.
Daarom adviseren zorgverleners al jaren om niet pas ná een positieve zwangerschapstest aandacht te besteden aan voeding en supplementen, maar juist in de maanden daarvoor.
Mag je nu nog alcohol drinken?
Ja. Dit betekent niet dat je nooit meer een glas alcohol mag drinken zodra je een kinderwens hebt.
Gezondheid draait niet om perfectie, maar om bewuste keuzes en balans. Eén glas wijn af en toe zal niet direct een negatief effect hebben op je vruchtbaarheid.
Maar wanneer je weet welke processen er allemaal nodig zijn om een zwangerschap mogelijk te maken, wordt ook duidelijk waarom steeds meer vrouwen er bewust voor kiezen om alcohol tijdelijk te laten staan.
