Zwanger zijn is intens. Fysiek, mentaal, emotioneel. En zodra die test positief is (of zelfs al vóór die tijd), begint het: mag ik dit eten? Is dit normaal? Moet ik me zorgen maken?
Je lichaam verandert in een razend tempo. Hormonen schieten omhoog, je immuunsysteem past zich aan, je energiehuishouding verschuift. In deze blog neem ik je stap voor stap mee, zodat je begrijpt waarom je voelt wat je voelt – en wanneer iets normaal is of juist aandacht vraagt.
Wat mag je niet eten als je zwanger bent? (en waarom)
Dit is veruit één van de meest gezochte vragen. En terecht. Tijdens de zwangerschap ben je gevoeliger voor bepaalde bacteriën en stoffen, omdat je lichaam prioriteit geeft aan je baby. Dat betekent dat voeding die je normaal prima verdraagt, ineens risico’s kan geven.
Wanneer vrouwen zoeken op wat mag je niet eten als je zwanger bent, zoeken ze in feite naar veiligheid. Naar geruststelling. Naar controle. En dat snap ik.
Wat je beter niet kunt eten tijdens de zwangerschap:
Rauw en onbewerkt voedsel: extra risico in de zwangerschap
Producten zoals rauwe vis, rauw vlees en rauwe eieren kunnen bacteriën bevatten (zoals Listeria of Salmonella) die bij niet-zwangere mensen vaak mild verlopen, maar tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen kunnen hebben voor je baby.
Denk hierbij aan:
-
Sushi, sashimi, haring
-
Carpaccio, filet americain
-
Tiramisu of mousse met rauw ei
Ongepasteuriseerde kazen en leverproducten
Zachte kazen van rauwe melk (zoals brie, camembert en blauwschimmel) kunnen Listeria bevatten. Leverproducten bevatten extreem veel vitamine A, wat in hoge doseringen schadelijk is voor de ontwikkeling van je baby.
Alcohol en cafeïne
Er bestaat geen veilige ondergrens voor alcohol in de zwangerschap. Daarom is het advies om geen alcohol te drinken tijdens de zwangerschap.
Cafeïne mag, maar met mate. Meer dan 200 mg per dag (ongeveer 2 koppen koffie) wordt afgeraden.
Kan je zwanger worden als je ongesteld bent?
Deze vraag blijft terugkomen. En dat is niet gek, want het voelt tegenstrijdig. Toch is het antwoord helder: ja, je kan zwanger worden als je ongesteld bent.
Sperma kan tot vijf dagen overleven in je lichaam. Heb je een korte cyclus en vrij je aan het einde van je menstruatie, dan kan de eisprong snel volgen. Het zaad kan er dan letterlijk al zijn.
Veel vrouwen denken: ongesteld = veilig. Maar biologisch gezien klopt dat niet altijd en zou je dus zwanger kunnen raken als je geslachtsgemeenschap hebt tijdens je menstruatie.
Afscheiding als je zwanger bent
Veranderingen in afscheiding tijdens de zwangerschap zijn vaak één van de eerste signalen dat je zwanger bent. Je oestrogeen stijgt, de doorbloeding van je bekkengebied neemt toe en je vaginale slijmvliezen worden actiever. Dat resulteert in meer afscheiding.
Normale afscheiding als je zwanger bent is:
-
wit of melkachtig
-
geurloos
-
niet jeukend
Dit is geen teken dat er iets mis is, maar juist dat je lichaam zich beschermt. Het vormt een natuurlijke barrière tegen infecties.
Wanneer wél opletten?
Als afscheiding geel, groen, sterk ruikend of jeukend is, kan er sprake zijn van een infectie. Dan is het verstandig om contact op te nemen.
Bruine afscheiding als je zwanger bent
Bruine afscheiding als je zwanger bent betekent meestal oud bloed. In het begin van de zwangerschap kan dit komen door de innesteling of doordat de baarmoedermond gevoeliger is en sneller bloedt (bijvoorbeeld na gemeenschap).
Voor veel vrouwen is dit schrikken. Ze denken direct aan het ergste. Maar in de meerderheid van de gevallen is bruine afscheiding tijdens de zwangerschap onschuldig.
Neem wél contact op als:
-
het gepaard gaat met pijn
-
het overgaat in helderrood bloedverlies
-
het blijft aanhouden
Zwanger en een blaasontsteking
Tijdens de zwangerschap verslappen je urinewegen door progesteron en drukt je groeiende baarmoeder op de blaas. Hierdoor blijft urine makkelijker achter en krijgen bacteriën meer kans.
Een blaasontsteking als je zwanger bent kan zich uiten in branderig gevoel bij plassen, aandrang of een drukkend gevoel. Omdat infecties in de zwangerschap sneller kunnen opstijgen, is het belangrijk om hier niet mee door te lopen.
Hoofdpijn als je zwanger bent – wat is de oorzaak?
Veel vrouwen ervaren hoofdpijn tijdens de zwangerschap, vooral in het eerste trimester. Dat heeft te maken met alle hormonale veranderingen die er op dat moment plaatsvinden.
Je oestrogeen en progesteron stijgen explosief, je bloedvolume neemt toe, je bloedsuiker kan sneller schommelen en je verbruikt meer voedingsstoffen. Voeg daar vermoeidheid en soms minder drinken aan toe, en je begrijpt waarom hoofdpijn zo vaak voorkomt.
Voldoende water, regelmatig eten, rust en extra magnesium innemen kunnen helpen. Heb je ernstige hoofdpijn, gepaard gaande met andere klachten? Neem dan contact op met je zorgverlener.
Wat gebeurd er per week van je zwangerschap?
4 weken zwanger
Bij 4 weken zwanger is je lichaam al volop bezig, ook al voel je nog weinig. De innesteling heeft plaatsgevonden, hCG stijgt en je hormonale systeem schakelt om. Je kunt lichte krampen voelen, gevoelige borsten of een andere vermoeidheid dan normaal.
5 weken zwanger
Bij 5 weken zwanger merken veel vrouwen dat hun lichaam duidelijk verandert. Misselijkheid kan starten, je borsten worden gevoeliger, je kunt emotioneler zijn en de afscheiding neemt vaak toe.
6 weken zwanger
Bij 6 weken zwanger komt de vermoeidheid vaak echt binnen. Dit is de fase waarin organen worden aangelegd en je lichaam op volle kracht draait. Gevoeliger voor geuren, misselijkheid en hoofdpijn in de zwangerschap zijn in deze week heel normaal.
8 weken zwanger
Bij 8 weken zwanger zijn je hCG-, oestrogeen- en progesteronwaarden op een piek, waardoor je brein en zenuwstelsel letterlijk anders gaan functioneren. Je energie gaat massaal naar de aanleg van organen en het kloppende hartje van je baby, waardoor jij je extreem moe of emotioneel kunt voelen. In deze fase worden in je hersenen de gebieden voor zorg, hechting en alertheid sterker geactiveerd. Tegelijk worden prikkels intenser ervaren, waardoor je je sneller overweldigd of “niet jezelf” kunt voelen.
10 weken zwanger
Bij 10 weken zwanger neemt de placenta de hormoonproductie over. Voor veel vrouwen betekent dit langzaam meer energie en minder misselijkheid. Je lichaam komt in rustiger vaarwater.
Waarom voeding en suppletie in de zwangerschap geen bijzaak zijn
Tijdens de zwangerschap stijgt je behoefte aan voedingsstoffen enorm. Folaat, ijzer, choline, jodium, omega 3, vitamine D – het zijn geen ‘extra’s’, maar bouwstenen. Zelfs vrouwen die gezond eten, hebben vaak tekorten.
En dat is precies waar veel klachten vandaan komen: vermoeidheid, hoofdpijn zwanger, duizeligheid, emotionele labiliteit.
Bij MomPwdr ontwikkelen we supplementen die afgestemd zijn op de vrouwelijke biologie. Niet generiek, maar doelgericht. Omdat je lichaam nu meer vraagt.
Zwanger zijn is geen fase om ‘maar doorheen te gaan’. Het is een biologische topprestatie. En die verdient kennis, aandacht en ondersteuning.
Wat mag je niet eten tijdens de zwangerschap?
Hierbij een volledige lijst van eten / voeding die je het beste kunt vermijden als je zwanger bent:
Rauw of niet volledig verhit vlees
- Carpaccio
- Filet americain
- Steak tartaar
- Rosbief (rauw/medium-rare)
- Rauwe hamburgers
- Rauw gehakt
- Droge worst (zoals salami, chorizo, fuet, cervelaat)
- Parmaham, serranoham (onverhit)
- Prosciutto crudo
- Vitello tonnato (van rauw vlees)
Dit i.v.m. toxoplasmose en listeria.
Rauwe vis en schaal- & schelpdieren
- Sushi met rauwe vis
- Sashimi
- Haring (rauw)
- Zalm (rauw of gravad)
- Tonijn (rauw)
- Oesters
- Mosselen (rauw of onvoldoende verhit)
- Garnalen (rauw)
- Ceviche
I.v.m. risico op listeria, parasieten en bacteriën.
Gerookte vis (gekoeld)
- Gerookte zalm
- Gerookte makreel
- Gerookte forel
- Paling
- Vacuümverpakte vis
Vooral uit de koeling riskant i.v.m. listeria
(Verhit = wel veilig).
Rauwe eieren & producten met rauw ei
- Tiramisu
- Mousse
- Bavarois
- Zelfgemaakte mayonaise
- Zelfgemaakt ijs
- Cakebeslag (rauw)
- Pannenkoekenbeslag (rauw)
- Eiershakes
- Steak tartaar met rauw ei
Risico op salmonella.
Ongepasteuriseerde kazen & zuivel
- Brie (van rauwe melk)
- Camembert (van rauwe melk)
- Blauwschimmelkaas (roquefort, gorgonzola, stilton)
- Geitenkaas (rauwmelks)
- Schapenkaas (rauwmelks)
- Boerenkaas (tenzij gepasteuriseerd)
Risico op listeria.
Lever en leverproducten
- Leverworst
- Paté
- Leverpastei
- Kippenlevertjes
- Lever in maaltijden
Extreem hoog vitamine A-gehalte → schadelijk voor baby.
Alcohol (alle vormen)
Er is geen veilige ondergrens in de zwangerschap, daarom geen alcohol drinken.
Cafeïne – beperken
- Koffie
- Espresso
- Cappuccino
- Energy drinks
- Cola
- Ice tea
- Sterke zwarte thee
- Matcha (in grote hoeveelheden)
Max. 200 mg cafeïne per dag.
Kruiden & supplementen die je moet vermijden
- Sint-janskruid
- Salie (hoog gedoseerd)
- Ginseng
- Dong quai
- Zoethout (veel)
- Ashwagandha
- Kurkuma supplementen (hoog gedoseerd)
Kunnen hormonale of baarmoederstimulerende werking hebben.
Rauwe kiemgroenten
- Taugé
- Alfalfa
- Kiemgroentenmix
- Tuinkers (uit zakjes)
I.v.m. hoge bacteriekans.
Ongewassen groenten & fruit
- Alles wat niet goed gewassen is
- Buitenlands fruit met schil (zonder wassen)
Hoger risico op toxoplasmose.
Niet-doorbakken eieren
- Zachtgekookt ei
- Spiegelei met lopende dooier
- Eggs benedict
- Omelet niet volledig gestold
Bepaalde vissoorten (i.v.m. kwik)
- Zwaardvis
- Haai
- Snoek
- Koningsmakreel
- Tonijn in grote hoeveelheden
Kwik = schadelijk voor zenuwstelsel baby.
